Bloggen vanuit Bolivia

Even tussendoor...

2009-04-20T09:52:00.000-07:00

Even tijd voor ander nieuws. Dit keer van The guardian:

Marta Mamani, an Aymara indigenous woman, hits a drive during her work break at La Paz Golf Club, Bolivia, Photograph: Joao Padua

Perched in the Andes at 3,300 metres above sea level, it is the world's highest golf club and boasts stunning views of snow-capped mountains.

But the most remarkable sight on the fairways of La Paz golf club is four indigenous women in bowler hats, shawls and layered skirts who tee-up and swing their own rusty clubs.

They are "cholitas", traditionally dressed Aymara women who occupy the lowest social rung in Bolivia. The foursome who regularly play 18 holes are groundskeepers at the club and have been taught to play the game to better understand how to maintain greens and fairways. "It is a very pretty game, I love it," said Marta Mamani.

The golfing cholitas are all the more incongruous because the club is a citadel of privilege amid a tumultuous "democratic revolution", which has pitted impoverished, indigenous Bolivians against wealthy, pale-skinned elites.

President Evo Morales, a former llama herder, has vowed to reverse centuries of discrimination by the descendants of European settlers against the indigenous majority.

The government's campaign has encountered fierce and sometimes violent resistance from middle and upper class Bolivians who accuse the South American nation's first indigenous head of state of being a socialist despot.

Such polarisation has made things awkward for the club and the cholitas have created a rare bridge between two social divides, making the women minor celebrities in La Paz. "The members don't have any problem with them playing but they don't want any more publicity," said Susana Arinez, the club's general manager.

The cholitas, who started playing about six years ago, practise on Mondays when the club is closed for maintenance. "I don't play as much as I used to, maybe just once every few weeks," said Mamani.

Her ageing irons, tied with an elastic band, were a present from a club member and her balls, carried in a plastic bag, are ones she found in the rough. She earns $129 (£87) a month, well above the minimum wage of $82.

The club, founded in 1912 by migrant British railroad workers, charges a $4,000 entry fee and $100 monthly subscription - large sums in one of the continent's poorest countries.

Trots!

2009-03-26T18:13:00.001-07:00

Carmen staat voor me. Trillend op haar benen, maar haar ogen stralen. Ga je even mee naar buiten, vraagt ze?

Voor een buitenstaander misschien geen rare vraag. Maar hier betekent "buiten" de plek waar de serieuse gesprekken worden gevoerd, conflicten worden uitgevochten of de nodige traan gelaten. Niet zomaar een plek dus. Ik pak m'n jas en ben benieuwd wat de dag me vandaag zal brengen.

Eenmaal daar steekt Carmen van wal. Net een lastige vergadering achter de rug. Het positioneren van de afdeling communicatie blijkt blijkbaar nog steeds een hekel punt. Na anderhalf jaar als verantwoordeljke te functioneren, blijft het blijkbaar nodig om uit te leggen wat je wel en wat je niet doet, als afdeling. Zo'n jonge vrouw, tussen al die gerijpte mannen... dat valt niet altijd mee. Maar vandaag stond ze haar mannetje! Hoewel ze stond te trillen, heeft ze maar weer eens flink verdedigd waar wij mee bezig zijn. En tot haar grote verbazing kreeg ze ondersteuning uit onverwachte hoek. Mensen die eerder altijd sceptisch tegenover deze afdeling stonden, bleken nu opeens radicaal achter haar te staan. "Goh, wie had dat nou kunnen denken?", zegt Carmen luid op. "Blijkbaar hebben we eindelijk onze positie verworven. Dank je wel, Ester, want dit is allemaal dankzij jou.". En ik? Ik sta daar in het gevreesde "buiten" en voel mijn ogen vullen met tranen. Een klein gebaar. Maar oh, wat voel ik me toch trots!

Nor Sud proudly presents…

2008-12-25T16:38:00.000-08:00

Einde van het jaar. Wie het kantoor van Nor Sud binnenloopt, ziet de mensen geconcentreerd naar zijn computerscherm staren. De stress is van hun gezichten af te lezen. Deze tijd van het jaar betekend voor velen het afmaken van de laatste rapportages en het voorbereiden van de jaarlijkse eindevaluatie. Gedurende deze happening wordt de voortgang van de verschillende projecten en programma’s onder de loep genomen en met de gehele organisatie gedeeld om zo ook het institutioneel leren te bevorderen.

Binnen de afdeling Communicatie is het aanpoten geblazen. Rapportagen moeten worden ingeleverd, de rol die zij speelt binnen de eindevaluatie moet worden gedefinieerd en de inhoud van de kerstpakketten bepaald. Tussen de bedrijven door moet er ook nog worden geoefend voor de noche cultural, een soort bonte avond. Elke afdeling zet hierbij zijn beste beentje voor in de vorm van de uitvoering van een traditionele dans.

Voor mijn afdeling wordt de evaluatie van dit jaar extra speciaal. Omdat dit een van de weinige gelegenheden is waarbij iedereen van kantoor aanwezig is, maken we van de gelegenheid gebruik om een van onze nieuwste aanwinsten te presenteren: onze nieuwe website!

Tijdens de sluiting van het jaar wordt de nieuwe website met groot applaus ontvangen. Blijkbaar valt ze goed in de smaak. Mijn afdeling verzucht opgelucht. Na maanden van hard werken is zo’n applaus meer dan welkom.

Vervolgens dansen en feesten we erop los. De vakantie is in zicht en dat mag gevierd worden! Ook ik hijs me in een traditioneel kostuum. Onze dansgroep heeft nauwelijks tijd gehad om zich voor te bereiden en dat is te zien. Alles loopt kriskras doorelkaar, mensen botsen tegen elkaar en waar de een links afslaat, gaat de ander rechtsom. De uitvoering verdient zeker geen pluim. Maar dat maakt de pret er niet minder om. Het is vakantie!

Fijne feestdagen allemaal!

Loesje gaat America Látina

2008-12-12T12:29:00.000-08:00

Spaans temperament

2008-11-27T06:37:00.000-08:00

Dit is Pilar. Een Spaanse met bijbehorend temparament, een overdosis energie en altijd goed gemutst. Sinds drie maanden werkt Pilar bij Nor Sud op de afdeling Comunicación, Sistematización e Incidencia Pública. Mijn afdeling dus.

Waar we net een beetje waren ingesuft en gewend aan elkaars nukken, kwam Pilar met haar uitgesproken persoonlijkheid langs om de boel eens even flink nieuw leven in te blazen. Sindsdien wordt het kantoor gevuld met dagelijkse karaokesessies, mostraties van de o zo vele muggenbeten en haar verzoeken (met name aan mannen) om de spinnen in haar huis weg te jagen.

Sinds haar komst in Sucre, is Sucre zichzelf niet meer. De dosis energie steekt iedereen aan. Iedereen is wel in voor een avondje stappen met Pilar, wat gegarandeerd staat voor een avondje vermaak. Haar verhalen over haar werk als Journalist in Albacete leveren altijd wel weer iets grappigs op. Bijvoorbeeld die ene keer dat ze na een interview achterbleef met één nagel minder (bij het handenschudden bleef een van haar valse nagels bij de geinterviewde achter) levert het nodige amusement op. Zijn het de verhalen of de bijbehorende gebaren? Het blijft onduidelijk, maar grappig is het in ieder geval wel.

Pilar blaast het suffe Sucre weer nieuw leven in. Uitstapjes naar Cochabamba, La Paz en Chapare worden georganiseerd. Het theater wordt bezocht en ook het nachtleven van Sucre zijn geen onbekend terrein. Pilar is inmiddels een bekende verschijning in Sucre. En haar energie werk o zo aanstekelijk.

Helaas zit haar tijd in Sucre er bijna al weer op. Zondag vertrekt ze met pijn in haar hart weer naar Spanje. Graag had ze langer willen blijven, maar duty calls. Ik als trouwe bondgenoot zal haar missen. Pilar bedankt! Dankzij jou is Sucre weer leuk!

Mensenstreken

2008-10-21T15:39:00.000-07:00

MensenStreken is een eigentijdse website voor mensen die gefascineerd zijn door cultuur en culturen. Die verdieping niet uit de weg gaan. Die zoeken naar betekenis achter alledaagse verschijnselen in de eigen samenleving. Die geboeid zijn door verre streken en ontmoetingen met mensen. Soms ver weg en soms dichtbij. MensenStreken is een spiegel, waarin onze wereld er nét even anders uitziet.

Voor deze website schreef ik enkele weken een artikel over mijn belevenissen in de politieke arena van Bolivia. Voor wie maar geen genoeg kan krijgen van de politieke situatie in Bolivia, klik hier voor het artikel.

Hoera: er is een dialoog!

2008-09-18T06:47:00.000-07:00

Na spannende tijden lijkt het tij nu misschien te keren. Waar voorheen de regering en de oppositie vooral de confrontatie leken te zoeken, is er nu eindelijk tijd voor dialoog. Het ochtendnieuws van vandaag liet alle prefecten (behalve die van Pando) rond de onderhandelingstafel zien. Ze zagen er moe en gespannen uit. Maar het feit dat iedereen nu de koppen bij elkaar steekt, biedt hoop. Het begin is er. En laten we hopen dat -met de weinige onderhandelingsruimte die er is- men tot een akkoord kan komen en de rust in Bolivia weer kan wederkeren.

Uit MO*

Boliviaanse president krijgt opstandige regio’s aan onderhandelingstafel
LA PAZ, 17 september 2008 (IPS) - De Boliviaanse president Evo Morales is erin geslaagd de opstandige regio’s in zijn land aan de onderhandelingstafel te krijgen. De regionale autoriteiten hebben Morales’ voorwaarden geaccepteerd om een dialoog te beginnen die de rust in het land moet herstellen. Morales liet ondertussen de gouverneur van Pando, Leopoldo Fernández, arresteren op beschuldiging van
De linkse regering van president Morales bereikte een principeakkoord met de opstandige regio’s in het oosten van het land. Dat kondigden de regionale autoriteiten van de departementen Santa Cruz, Beni, Chuquisaca en Tarija dinsdagavond (16 september) aan.

Morales belooft onder meer de regio’s het geld terug te geven dat zijn administratie uit de belasting op de ontginning van aardgas- en olievelden ontving en wil praten over de mogelijkheden om bepaalde instellingen aan de regionale autoriteiten over te dragen. De regio’s zegden toe de discussie over de nieuwe grondwet te respecteren maar vragen wel het referendum over de tekst, gepland voor januari, uit te stellen tot na de onderhandelingen. Rechtse manifestanten maken een einde aan de bezetting van olie-installaties en gebouwen van de centrale regering en heffen ook hun wegblokkades op.

Bloedbad
De rijke oostelijke regio’s verzetten zich al sinds vorig jaar tegen Morales’ sociale hervormingen, die vooral de arme boeren in het centrum en westen ten goede moeten komen. Ze eisen bovendien meer regionale autonomie. De voorbije weken kwam het tot zware incidenten tussen het regeringsleger en manifestanten van rechtse burgerorganisaties.

De onderhandelingen beginnen donderdag in de stad Cochabamba, in Centraal-Bolivia. Mario Cossío, de gouverneur van Tarija, kondigde dinsdagavond aan dat er waarnemers en bemiddelaars aanwezig zullen zijn, onder meer vertegenwoordigers van de katholieke Kerk en de commissie die de Unie van Zuid-Amerikaanse Naties heeft aangeduid om de gesprekken te initiëren.

President Morales, sinds 2006 de eerste inheemse president van Bolivia, liet maandag een van de radicaalste oppositieleiders, Leopoldo Fernández, arresteren door een zwaar bewapende militaire eenheid. Fernández is gouverneur van Pando, het noordelijke departement waar eind vorige week minstens vijftien doden vielen, vooral arme boeren en leden van inheemse bevolking. Volgens officiële bronnen waren de slachtoffers in een hinderlaag gelokt en vertonen de lichamen kogelwonden. Meer dan honderd personen zouden nog vermist zijn. Het parket-generaal beschuldigt Fernández van volkerenmoord.

Mario Cossío, de gouverneur van Tarija, bevestigde dinsdagavond dat er een parlementaire onderzoekscommissie komt naar het bloedbad. Hij vroeg de centrale regering garanties voor de fysieke integriteit van Fernández en de andere gearresteerde oppositieleiders. Volgens Branco Marinkovic, voorzitter van het Burgercomité Pro Santa Cruz, kan er van onderhandelen geen sprake zijn zolang gouverneur Fernández achter de tralies zit, maar voor dat standpunt krijgt hij amper steun. Marinkovic, een grootgrondbezitter van Joegoslavische afkomst, trok vorig jaar het verzet tegen Morales op gang.

Steun
Het principeakkoord met de oppositie en de arrestatie van gouverneur Fernández kwamen er nadat de andere Zuid-Amerikaanse landen maandag tijdens een buitengewone top in Santiago unaniem hadden opgeroepen tot dialoog.

Uit de Verenigde Staten komen ondertussen heel andere diplomatieke geluiden. Washington beschuldigt Bolivia ervan te weinig inspanningen te doen om de drugstrafiek aan banden te leggen. De beschuldiging volgt op de afkoeling van de diplomatieke relaties tussen beide landen. La Paz zette vorige week de Amerikaanse ambassadeur het land uit op beschuldiging van steun aan de autonomiegroeperingen en van samenzwering tegen president Morales. Washington deed daarop hetzelfde met de Boliviaanse ambassadeur in de Verenigde Staten.

Wat gaat er gebeuren in Bolivia?

2008-09-12T13:25:00.000-07:00

Bolivia is weer volop in het nieuws. Onlusten in Santa Cruz, 14 doden in Pando, een opgeblazen pijpleiding in Tarija en de Amerikaanse ambassadeur het land uit gezet. In Sucre zelf is het nog rustig. Iedereen kijkt uit naar het komende weekend, waarin de Entrada de Guadelupe (een soort carnaval) zal plaatsvinden. Wat er daarna gebeurt? We hopen dat de situatie snel oplost en in ieder geval hier de boel niet escaleert. Maar het blijft afwachten.

Uit MO*
Chaos in Bolivia
Amerikaanse ambassadeur moet opkrassen
LA PAZ, 12 september 2008 (MO/IPS) - Het Boliviaanse leger heeft zich dinsdag teruggetrokken uit Santa Cruz, de rijkste stad van het land. In Tarija, een ander departement waar het verzet tegen de federale overheid sterk staat, sneden actievoerders de aardgasleveringen aan het naburige Brazilië af. President Evo Morales heeft de Amerikaanse ambassadeur persona non grata verklaard, Morales beschuldigt de ambassadeur ervan de naar autonomie strevende oppositiegroepen te steunen.

Militanten van de Unión Juvenil Cruceñista (UJC) vielen dinsdag soldaten aan die verschillende regeringsgebouwen in Santa Cruz bewaakten. De UCJ is een gewelddadige jongerenbeweging die aanleunt bij het Comité Cívico Pro Santa Cruz, een politieke beweging die opkomt voor autonomie voor het departement Santa Cruz.

De soldaten antwoordden eerst met traangas, maar besloten later zich terug te trekken. Sommigen verloren daarbij wapens, helmen en schilden. Nadien kwamen er nog meer tegenstanders van de regering in La Paz op straat in Santa Cruz, begeleid door klokkengelui uit de kerken in de stad.

Boze jongeren houden ondertussen overheidsgebouwen bezet en brengen daarmee de autonomie in de praktijk waarvoor een meerderheid van de bevolking van het departement zich op 4 mei in een referendum had uitgesproken. De regering-Morales stelt dat het referendum onwettelijk was. In de nieuwe grondwet die ze uitwerkte, is een alternatieve regeling opgenomen die ook meer autonomie geeft aan de negen departementen waarin het land is opgedeeld.

In Villamontes, een dorp in het departement Tarija, werd de installatie onklaar gemaakt die Boliviaans gas via een pijpleiding naar afnemers in Brazilië stuwt. In Trinidad, de hoofdstad van Beni, bezetten burgerorganisaties een belangrijke passagiersluchthaven. Op verschillende plaatsen in het land werden ook wegen geblokkeerd.

Grondwetswijziging
De gouverneur van Santa Cruz en zijn collega's uit andere departementen drijven sinds twee weken het verzet op tegen de federale regering van Evo Morales. Ze vinden dat ze recht hebben op een groter deel van de opbrengsten van de exploitatie van gas- en olievoorraden omdat de meeste velden op hun grondgebied liggen.

Maar de gouverneurs nemen de linkse president Morales ook onder vuur omwille van zijn politiek van nationaliseringen en omdat hij er een grondwetswijziging probeerde door te duwen zonder inbreng van de oppositie. De grondwet zal nu toch eerst voorgelegd worden aan de verenigde kamers van het Bolivaanse parlement.

'Er zijn volop sociale veranderingen aan de gang in Bolivia, en de debatten binnen de Grondwetgevende Vergadering leggen de scheidingen en wrijvingen bloot, veroorzaakt door eeuwen van kolonialisme en -meer recent - neoliberalisme. De actuele sociale uitbarstingen kunnen geplaatst worden in dit perspectief', schrijft wereldblogger Frederik Van Buyten die in Bolivia woont.

'De retoriek en het discours van de politieke en economische elite wijst erop dat zij hun voorrechten niet gaan opgeven, ook al lijdt dit tot geweld. De elites hebben teveel te verliezen en de sociale bewegingen hebben teveel te winnen.'

Ambassadeur moet opkrassen
President Evo Morales heeft donderdag de Amerikaanse ambassadeur in zijn land, Philip Goldberg, persona non grata verklaard. 'We willen geen separatisten of mensen die samenspannen tegen de eenheid van het land. Ook mensen die schade toebrengen aan de democratie kunnen we missen als kiespijn.'

Morales heeft de Amerikaanse ambassade dit jaar al herhaaldelijk beschuldigd van steun aan de departementen Santa Cruz, Beni, Pando, Tarija en Chuquisaca, die de vraag naar autonomie op de politieke agenda hebben geplaatst. Washington kijkt dan weer met argwaan naar de toenadering tussen Bolivia en de linkse leiders van Venezuela en Cuba, en zelfs Iran. De Amerikanen hebben ook ernstige vragen bij de cocateelt die Bolivia toelaat als onderdeel van de traditionele inheemse cultuur.

Op 25 augustus had Goldberg een discreet onderhoud met Rubén Costas, de prefect (gouverneur) van Santa Cruz en aartsvijand van Morales. Een dag later werd de VS-ambassadeur bij Buitenlandse Zaken op het matje geroepen om uitleg te geven. Ondanks de flinke uitbrander die hij toen kreeg, onmoette hij op 4 september de prefect van Chuquisaca, Savina Cuellar, ook een oppositieleider.

Het wantrouwen tegen Goldberg wordt nog gevoed door zijn diplomatieke parcours. Van 2004 tot 2006 was hij posthoofd in Kosovo, toen nog een provincie van Servië, tot de lokale regering er op 17 februari van dit jaar de onafhankelijkheid uitriep. Bij de Boliviaanse regering voedt dat het vermoeden dat Goldberg naar Bolivia werd gestuurd om een afscheuring voor te bereiden van de oostelijke provincies, een rijk landbouwgebied met grote aardgasreserves.

Bacterievrij.

2008-09-01T06:54:00.000-07:00

Zo, het duurde even, maar we doen het weer. Na een paar interessante dagen in het ziekenhuis en daarna een af en aanlopen bij de dokter voor vervolgtesten, ben ik nu weer min of meer gezond. Niks geen parasieten of bacterien meer. Alles is heerlijk uitgeroeid door een antibiotica, waarvoor ik eens niet een allergie blijk te hebben. Nu is het een kwestie van flink aansterken. En minimaal vier kilo erbij (iemand tips?) en ik kan er weer tegenaan.

Hopelijk gaat het herstelproces een beetje snel, want het werk bij Nor Sud gaat gewoon door. Voor de komende tijd staan er onder andere diverse workshops gepland, gaan we flink met het thema sistematisering aan de slag en hopen we de nieuwe website te kunnen lanceren. Van verveling geen sprake!

Gelukkig krijgen Carmen en ik binnenkort versterking. Twee Spaanse meiden komen tijdelijk hun talent met ons delen. Eentje zal zich bezighouden met het maken van een documentaire en de ander wil vooral op de afdeling helpen. Daar zeggen we geen nee tegen. Een wenslijstje met dingen die ze kan doen ligt al klaar. Hopelijk met wat meer hulp kunnen we even flink de handen uit de mouwen steken en de grote lijnen uitzetten en invullen voor de tijd daarna.

Maar first things first: aansterken.

Leven en dood

2008-08-20T19:17:00.000-07:00

Zaterdag 16 augustus. Ik had hier eigenlijk een ode willen schrijven aan ons Nederlandse zorgstelsel; hoe goed hebben wij het toch voor elkaar met onze ziekefondswetten. Verzekering verplicht, maar dan weet je ook dat mocht er wat gebeuren, je in ieder geval in het ziekenhuis terecht kunt, er een bed voor je klaar staat en goed opgeleid personeel hun ervaring en kennis in de praktijk brengen om te proberen je er weer bovenop te krijgen.

Sinds drie dagen mag ik kennis maken met de Boliviaanse variant. Een parasiet, een bacteriele infectie, en daar nog weer wat een bovenop (wat precies, ben ik al weer vergeten) hebben mij in een Boliviaanse ziekenhuisbed doen belanden. Hier ben je afhankelijk van familie, vrienden en van cash: want zonder geld, geen medicijnen, en zonder relaties geen medicijnen (zij moeten die namelijk voor jou gaan ophalen bij de apotheek).

Maar terwijl ik mijn gedachten laat gaan over wat ik jullie hierover zal schrijven, rent een vrouw uit de kamer naast mij hysterisch gillend de gang op: een arts, een arts? Waar is de arts? Niet veel later vult de gang zich met een luid gejammer en geweekklaag van rouwende familieleden. Het geluid doordringt me tot op het bot en laat me maar niet los. Hieraan ontsnappen is geen optie.

Ik vraag me af of dit misschien om die arme man is, aan wie ik mijn medicijnen heb gegeven waarvoor ik allergisch bleek te zijn. Zou hij, vanwege geldgebrek nu zijn overleden? Is het een andere arme stumper die niet op tijd zijn geld bij elkaar kon sprokkelen om zijn noodzakelijke pillen te bekostigen? Of zou het om om een “gewoon overlijden” gaan?

Het idee dat dit misschien wél juist gaat om iemand die niet het geld had voor zijn behandeling (misschien maar 10 euro), maakt me vreselijk verdrietig. Bijna als vanzelfsprekend schiet het idee om “een grote som geld voor dat soort gevallen te doneren” door mijn hoofd. Maar een duurzame optie is dit natuurlijk niet. Tuurlijk, ons systeem in Nederland heeft ook zo zijn gebreken. Lange wachtlijsten, overbezet personeel, noem maar op. En ook niet iedereen heeft het geluk om daarna terug te keren naar huis. Maar op momenten zoals deze denk ik wel: Jeetje, beseffen wij eigenlijk wel, hoe goed wij het hebben in Nederland?

Laat maar doorkomen die zomer

2008-07-30T16:15:00.000-07:00

Het is weer winter. En dat betekent: koud! Bij Nor Sud zit iedereen weer goed ingepakt achter hun bureautjes. Jas aan, muts op en als het echt erg wordt: handschoenen. Na ruim een jaar in Bolivia went dit nog steeds niet. Binnen hoort het warm te zijn en gezellig. Maar hier lijkt het bijna anders om. Letterlijk. Want wie mijn kantoor binnenkomt, heeft het kouder dan wanneer die buiten is. Het is dan ook zaak om regelmatig een luchtje te scheppen, of te wel, even opwarmen in de zon.

Voor Nederlanders is deze gang van zaken soms maar moeilijk te begrijpen. En andersom. Wanneer ik Bolivianen vertel dat wij thuis verwarming hebben, ook op kantoor en zelfs onze bussen verwarmd zijn, dan kijken ze je toch raar aan. Zijn ze helemaal gek geworden, die Hollanders? Volgens een collega kon dat nooit goed zijn: van al die warmteschommelingen krijg je slechte botten, was haar mening...

Slechte botten of niet, ik mis mijn warmte! Op kantoor is het even bikkelen, maar thuis heb ik sinds kort -hoera hoera- een echte kachel! Op gas! Wat een luxe! Moet 'ie het wel doen natuurlijk...

Sinds een krappe week zijn mijn ouders hier op bezoek om Bolivia en mijn leven hier te leren kennen. Zitten ze hier echt met jassen aan in huis? Ja echt! En vanmiddag mochten ze hetzelf aan de lijve ondervinden. Want de verwarming deed het dus niet. "Pff, dit is echt kou tot op het bot". Dus wij -op zijn Boliviaans- met de jassen op de bank.

Dat is misschien leuk voor de foto. Maar in echt toch echt iets minder leuk, warmtefreak die ik ben. Dus pa mee op zoek naar een gasfles. Met de oude gasfles op zak op naar de winkel om hem in te ruilen voor een volle. Gelukkig zit de gaswinkel om de hoek (in een gewoon huis, met twintig volle gasflessen op voorraad! Daar zouden de Nederlandse veiligschriften vast van schrikken) en in no time kon ik weer verder met mijn verwarmd huiselijk tafereeltje. Maar wat mijn werk betreft: laat maar doorkomen die zomer!

Oranjegekte in Bolivia

2008-05-22T18:04:00.000-07:00

Met de beginnende oranjegekte in Nederland, kan er vast ook nog wel een Boliviaanse dosis bovenop. Op veler verzoek: foto´s! Oranje Boven! Koniniginnedag in Sucre.

Na een lange periode van keihard werken (zo´n murphy´s law is vast goed voor het leerproces, maar wat ben ik bij dat het jaarverslag af is!) gaat een feestje er wel in. Hier nog lekker met rode oogjes van het werken..

Het meest bekende café in Sucre, de Joyride, is onlangs van Nederlandse eigenaar overgegaan in Italiaanse. Dit is het eerste Hollandse feest in Gnadenlos (wat weer van Duitse eigenaar naar Nederlandse is verwisseld). Feestjes bouwen kunnen ze hier ook.

Koninginnedag, of fiesta naranja (oranjefeest) is een bekend fenomeen in Sucre. Mechi weet het fijne er niet helemaal van, maar vindt het niet erg om mee te doen. Hup Holland!

Er is zelfs Heineken!

Tijd voor een stevig gesprek. Waar het over gaat?

Het is nog net geen stoelendans, maar het scheelt niet veel. En na het feest in Gnadelos is het tijd voor de afterparty. En de feestatributen moeten natuurlijk mee. Sucre, inclusief de taxichauffeurs, zullen weten dat Koninginnedag is geweest!

Spanning vanwege referendum Santa Cruz

2008-05-04T13:25:00.000-07:00

Bolivia zit vol spanning te wachten op het verloop van het referendum in Santa Cruz rondom de autonome status. Naar verwachting zal zo´n 70% van de bevolking kiezen voor autonomie middels een referendum, iets wat door de regering als illegaal is bestempeld. Op tv zijn beelen te zien van onrusten in deze provincie. De spanning laat ook de rest van de wereld niet onberoerd. Zie hieronder een verslag van CNN.

SANTA CRUZ, Bolivia (CNN) -- Pro-government peasant groups are being blamed for burning dozens of ballot boxes Sunday in Bolivia's largest state of Santa Cruz, where voters are casting their ballots in an autonomy referendum. In addition to the destroyed ballot boxes, pro-government groups blocked roads and attacked polling stations in the districts of San Julian and Yapacani, according to local media reports and video of the incidents. It's unclear what effect the incidents will have on the outcome of the referendum.

Costas said he would hold the government of President Evo Morales responsible for any acts of violence surrounding the controversial vote.

A Bolivian government minister said his government will not recognize Sunday's referendum on autonomy in Bolivia's largest state, calling it "illegal and unconstitutional." "This is the official position of Bolivia and will absolutely not change," Minister Alfredo Rada said in an interview with a Bolivian television channel Saturday evening.

The referendum in Santa Cruz is the first of an anticipated power struggle between Morales and three other eastern states. The states are rich in oil and gas reserves and are collectively known as the "media luna" for their half-moon shape. Voters in the region are expected to pass the autonomy referendum, defying government claims of illegitimacy. "It has to be clear that we are not going to accept an interruption of the institutional order by the hand of the Mr. Evo Morales' presidency," Costas said.

Late Saturday evening, Bolivian Army General Luis Trigo issued a statement saying "some articles" in the referendum will threaten the security of the country.

Referendum observers -- consisting of residents, university students and police -- fanned out across Santa Cruz in an effort to monitor Sunday's vote, according to local media.

The referendum is opposed by Morales, who has said a "si" vote would carry no legitimacy. Morales, an ally of Venezuelan President Hugo Chavez and Bolivia's first indigenous president, called on the Organization of American States to help find solutions Friday. But he downplayed any threat of violence. "It will be one more day, like any other," he said, adding that he was open to dialogue, but considers the autonomy vote "not unconstitutional, but anti-constitutional ... an illegal act."

In an emergency meeting Friday, the OAS responded, expressing support for Bolivia's territorial integrity. An OAS statement called on "all political actors in Bolivia to make work together," but it also expressed concern over possible violence the vote. "The problem of violence is a central question in Bolivian politics," OAS political envoy Dante Caputo told a special meeting of the organization's permanent council. "This is the central preoccupation."

The matter traces back to July 2006, when 72 percent of voters in the affluent state of Santa Cruz voted for autonomy, as did three of the country's eight other departments -- Pando, Beni and Tarija. All of them opposed Morales' policies of land reform, energy nationalization and a new constitution.

The document that spells out the details of the proposal is what voters will decide on Sunday, a delay some critics consider too long.

"The people have had it with the sentiment of carrying out the democratic mandate," said Carlos Dabdoub, in charge of autonomy issues at the prefecture of Santa Cruz and a supporter of the "si" vote. "The towns have shirked their responsibilities regarding the mandate of the referendum."

The crisis has underscored the division between the largely poor Indians, who make up the majority and live in the mountainous western region, and the richer inhabitants -- largely of European descent -- of the eastern lowlands, which are rich in natural gas and minerals.

The governing party had previously not rejected autonomy outright."Autonomy as a political model of sub-state organization is viable, is positive and has a high degree of legitimacy," said Cesar Navarro, a leader in the ruling Movement Toward Socialism party. But that's not what Santa Cruz's leaders want to do, he said. "They are creating a mini-state inside the Bolivian state, and that implies not a state composed of autonomies but a semi-federal state with serious intentions of separatism," he said.

Though Morales has accused the pro-autonomy movement of harboring separatist aspirations, Bolivia's ex-ambassador to the United States, Jaime Aparicio, disagreed. "It's not a separatist movement," Aparicio said. Instead, he said, it is "more of a political response" to Morales' plans to alter the constitution in a way that would grant more power to the nation's indigenous people. He said the government's sole option is to "enter into negotiations for consensus."

Bolivia's Foreign Minister David Choquehuanca Cespedes called the referendum "nonbinding." He said the proposal "is not compatible with the new constitution or even the constitution that is currently in place." He said Morales was prepared to negotiate on the issues of concern to the pro-autonomy movement, including discussing new formulas that would result in "more equitable sharing" of taxes and transparent "land management," but the suggestions have not been welcomed by opposition leaders. "They don't want dialogue," he said. Choquehuanca called the proposals for autonomy "absolutely illegal and unconstitutional" and warned that carrying them out could cause the rule of law to "be completely inverted." "If each each region begins to create its own political conditions, its own citizenry, what can happen?" He accused the opposition of trying to use a legitimate political instrument -- a popular referendum -- "to achieve something anti-constitutional," which he likened to a coup d'etat. "Today, we are seeing a debate that can generate sinister consequences for our democracy," he said.

CSI Sucre

2008-02-15T05:41:00.000-08:00

Overvallen worden in Bolivia is geen pretje. Maar het biedt wel de mogelijkheid om het land van een hele andere kant te leren kennen. Vanaf maandag heb ik kennis mogen maken met de wereld van de politie, het OM en het criminele circuit. Een kant die ik anders waarschijnlijk nooit had leren kennen.

Schrijnend
Samen met vriend Armando, advocaat bij de Fundación, lopen we het hele scala af. We doen aangifte bij de politie. In eerste instantie had deze niet zoveel interesse om mee te werken (we hebben geen auto´s tot onze beschikking). Maar met een stoer gebaar houdt Armando de motorpolitie tot stilstand en instrueert ze uit te kijken naar de witte auto met het betreffende nummerbord. We doen -ondanks de desinteresse van de politie- aangifte op het kantoor. En bij het zien van Armando, of zijn belofte dat er een leuke beloning voor hen in het verschiet zit (Bolivia was tot voorheen het meest corrupte land ter wereld), wordt mijn verklaring opgenomen. Wel vijf keer maar liefst. "Er zat toch ook nog een memory stick in uw tas?" Ze hebben het verhaal zo vaak gehoord, dat ze het inmiddels zelf kunnen invullen. Maar blijkbaar is het nodig dat het verhaal uit mijn mond vijf keer wordt gehoord.

Mijn relaas wordt zowel met de hand (niet elke agent heeft de beschikking tot een computer), als digitaal (wat een oude computer, werkt van nog met DOS!) genoteerd. Kopietjes worden gemaakt met carbonpapier. Het materieel van de politie is schrijnend. Is dit dan de macht die hier de controle moet houden?

Het feit dat we een beschrijving van de auto hebben én het nummerbord, zou het geheel makkelijker moeten maken. Maar schijn bedriegt. De lijntjes binnen Bolivia lopen nog niet zoals het hoort. Bepaalde informatie is niet bij de politie tot beschikking, maar moet weer bij de gemeente vandaag komen. Armando zet zijn contacten in en komt binnenkorte tijd met de naam van de eigenaar. Maar ook dit schijnt onvoldoende. Een paar telefoontjes verder en voila: hij heeft het adres ook nog te pakken. Zou de politie hier mee uit de voeten kunnen? Maar het blijft blijkbaar lastig.

In zijn nopjes
Om de druk nog wat op te voeren, gaan we nog even langs bij het Openbaar ministerie. Deze blijkt totaal niet te worden geïnformeerd over het wel en wee bij de politie. Onacceptabel, vinden zij. En besluiten de druk bij de politie op te voeren. Met zoveel gegevens tot hun beschikking, zouden er inmiddels allang resultaten kunnen zijn.

Langzaam maar zeker wordt er meer informatie verzameld. De auto stond geregistreerd op naam van een oude politiechef. Zou dat er iets mee te maken hebben? Deze heeft hem echter jaren geleden verkocht aan een autohandelaar. En aan wie deze hem weer heeft verpatst?

Armando geniet met volle teugen. Hij zet al zijn kennis en contacten in -en dat zijn er nogal wat- om het misterie te ontrafelen. Dat hij daarmee het werk uit handen van de politie heeft, is aan de ene kant gevaarlijk: wat als ze nu alleen op zijn onderzoek afgaa en zelf de handen in de zakken steken? Maar met de ervaringen tot nu toe, lijkt het ons beter om er zelf flinke vaart achter te zetten. We helpen hen gewoon een handje.

Samen met Armando kijken we wat voor kaarten we nog in huis hebben: mijn beltegoed, de zwarte markt (kijken of we mijn telefoon kunnen vinden) etc. Volgens hem zijn we een goed team. Net CSI. "Na je contract bij NOR SUD, kunnen we zo zelf een eigen onderzoeksbureautje beginnen," zegt hij. Ik beloof er over na te denken.

Warm
De hulp die mij wordt aangeboden, na het gebeuren van maandagavond is overweldigend. Iedereen biedt me spontaan aan geld te lenen, ook al weet ik dat ze zelfs soms amper de eindjes aan elkaar kunnen knopen. Vrienden beloven "foute vriendjes" in het criminele circuit te vragen of zij iets hebben gehoord, want meestal wordt er over een fikse buit wel opgeschept. Anderen kijken uit voor een nieuwe woning voor het geval ik besluit te verhuizen. En Pedro wil als alternatief genezer zijn kennis en handen inzetten om de pijnlijke spanning in mijn rug weg te nemen.

Overvallen worden in Bolivia is nog steeds geen pretje. Het zal nog wel even een week duren voordat ik weer lekker in mijn vel zit en zonder omkijken over straat durf. Maar de warmte waarmee iedereen me hier omringt is overweldigend. Opeens lijkt Bolivia zo gek nog niet.

Overvallen

2008-02-12T12:35:00.000-08:00

Sucre is niet saai. Er valt altijd wel iets te beleven. De ene keer iets leuks zoals carnaval (foto´s komen binnenkort) en de andere keer iets minder leuks. Gisteren was het blijkbaar tijd om eens de "andere" kant van Bolivia te leren kennen.

Na een gezellige avond met een paar vrienden in de kroeg, liep ik al telefonerend naar huis. En net toen ik de sleutel van mijn deur wilde omdraaien, gebeurde het. Ineens voelde ik een sterke arm om mijn nek die wel op een erg dringende manier liet merken dat ik niets moest proberen. Met de telefoon nog in mijn hand probeerde ik mij los te worstelen. Maar wanneer je je realiseert dat je buiten bewust zijn niet zoveel kunt beginnen én zij met z´n tweeën toch echt in de meerderheid zijn, werkte ik op een gegeven moment maar mee. Het resultaat? Een telefoon minder, en mijn tas met laptop, goedgevulde portemonnee, visum etc in een klap weg.

In nog een poging iets van de situatie te maken, ben ik als een gek de iets verder geparkeerde vluchtwagen gaan achtervolgen. In ieder geval staat het nummerbord nu in mijn geheugen gegraveerd. Het wachten is nu op de politie. Hopelijk kunnen zij nog iets van mijn spullen terughalen.

Ondertussen zit bij mij de schrik er wel even in. Maar ergens troost ik mij met de gedachte dat ik liever hier wordt overvallen dan in Nederland. Hier weet ik tenminste dat het waarschijnlijk gebeurd is om te kunnen overleven, de touwtjes aan elkaar te kunnen knopen. Dat is toch net iets anders dat iemand overvallen voor de kick of omdat je zo nodig ook een Ipod wil...

Met mijn kaasschaaf op zak...

2008-01-30T05:05:00.000-08:00

Het is niet altijd makkelijk om duizenden kilometers aan de andere kant van de wereld te zitten. De tijd hier in Bolivia vliegt om. En soms heb je er geen benul van hoe hard de tijd gaat. Maar met alle nieuwtjes vanuit Nederland over samenwonen, huizen kopen, nieuwe liefdes en nieuwe baby's lijkt de afstand tussen "hier" en "daar" soms toch erg groot.

Mijn leven is nu hier in Bolivia. Maar een stukje van mij blijft altijd in Nederland. En is verbonden met het thuisfront. Natuurlijk proberen we de afstand te verkleinen door telefoontjes, mailtjes, weblogs etc. Maar dat maakt de gevoelde afstand niet altijd kleiner.

Een duidelijk voorbeeld was het nieuws dat ik vorig jaar ontving van mijn broer en schoonzus: "we verwachten een kindje". Hoe blij ik ook voor hun was, de afstand tussen Nederland en Bolivia voelde ineens heel groot. Gelukkig werd ik de maanden daarop flink op de hoogte gehouden. Met foto's van de buik van de moeder:

En foto's van de buik van de vader:

Internet is geweldig. Maar niets verslaat natuurlijk een "live" verbinding. Reden om eind december af te reizen naar Nederland en het wonder met eigen ogen te aanschouwen.

28 december is ze geboren: Tianna.

Vier weken lang heb ik van mijn nieuwe nichtje mogen genieten. En tegelijkertijd vrienden en familie kunnen opzoeken. Opeens bleek dat de afstand, die ik die tijd voelde, zo was opgelost. In vijf minuten even een samenvatting van je leven van de afgelopen maanden. En daarna de draad oppakken waar je was gebleven.

Het was heerlijk om weer in Nederland te zijn. Om jullie te zien. Jullie verhalen te horen. Bedankt voor alle warmte, gastvrijheid en de goede gesprekken. Ik kan er weer even tegen aan!

Met deze herinneringen, klompen aan de muur van mijn huis hier en een kaasschaaf op zak maak ik mij weer klaar voor het leven in Bolivia.

Lieve luitjes, bedankt!

Help, ik ben weer in Nederland!

2008-01-03T02:19:00.000-08:00

Het is niet makkelijk om in de kerststemming te komen in Bolivia. Sinds begin december zijn steeds meer winkeltjes gaan vullen met glinsterende kerstballen, slingers en zingende kerstmannen. Maar met de warme temperaturen, de felle zon en zo nu en dan een regenbui blijft het idee van Kerst een ver van mijn bed show.

Tot zo'n jaar of vijftien geleden was Kerst iets wat nog relatief weinig gevierd werd in Bolivia. Alhoewel volgens het CIA factbook 95% van de Bolivianen Katholiek en 5% Protestant is, bestond Kerst voor veel mensen niet uit veel meer dan een bezoek aan de kerk en eventueel een speciale kerstdans. In de afgelopen jaren is met name door Coca Cola het Amerikaanse concept van Kerst hier geïntroduceerd. Kerstbomen, kerstmannen, kerststallen (met ontbrekend kindeke Jezus, want die wordt pas in de Kerstnacht toegevoegd) en de cadeautjes hebben sindsdien hun intrede gedaan. Maar voor mij, zonder de koude temperaturen en -wie had dat ooit gedacht- zonder Last Christmas van Wham is het maar moeilijk in de stemming te komen.

Wanneer ik voor mijn vertrek naar Nederland nog twee dagen in Santa Cruz verblijf, is de overgang nog lastiger. Met temperaturen van zo'n 37 graden, lijkt een Witte Kerst verder weg dan ooit. Met grote engelen en kerstbomen van stof probeert Santa Cruz er op de plaza de stemming er in te brengen. Maar wanneer Sarah (een Duitse vriendin) en ik er achter komen dat in elk engeltje een gecomputoriseerd kerstdeuntje zit verborgen (en helaas geen Last Christmas), hebben we eerder het idee in Japan te zijn beland dan in iets wat maar grenst aan onze belevenis van Kerst.

Kerst Santa Cruz

Twee dagen later kom ik aan in Nederland. En tot mijn grote verbazing wordt er geschaatst! Helaas, net wanneer ik mijn noren wil gaan opzoeken, zet de dooi al weer in. Gelukkig blijf ik nog even in Nederland en blijf ik heel hard hopen op een flinke nachtvorst. Want er gaat niets boven schaatsen op natuurijs!

Kerst hier in Nederland is weer als vanouds. Met Last Cristmas, lekker eten en dezelfde tradities als altijd. Nederland voelt nog steeds vertrouwd aan. De echte culture shock waar ik me vantevoren op had ingesteld, is tot nu toe uitgebleven. Maar de verschillen tussen het Bolivia en Nederland zetten me toch aan het denken: Wat maakt kerst kerst? Wie bepaald wat kerst is? En waarom kan een kerst voor mij alleen iets zijn aan wat ik gewend ben? Ben ik narrow minded omdat ik alleen in een kerststemming kom, wanneer het grenst aan wat ik ken? En als dat zo zou zijn, is dat dan slecht?

Tegelijkertijd verbaas ik me wel over de welvaart waarin de Nederlanders leven. Het lijkt soms alsof we niet meer weten waaraan we ons geld moeten besteden. De commercie draait overuren: de meest rare dingen worden uitgevonden om de Nederlanders maar te laten consumeren: De nieuwste kerstballentrends, elektrische sigaretten en zo'n 60 miljoen aan Euro's wat aan vuurwerk wordt opgeblazen. Geld moet rollen toch? Maar wanneer je je bedenkt dat in Bolivia de overheid per jaar "maar" 300 miljoen aan belastinginkomsten heeft, zet zo'n avondje oud-en-nieuw je wel even aan het denken: Waar zijn wij hier in Nederland toch allemaal mee bezig?

Ik schaam me voor het consumptiegedrag wat wij hier in Nederland hebben. Wat een welvaart, waarin wij hier kunnen leven. En hoe verantwoord je dat naar het Zuiden toe? En in hoeverre gaat onze welvaart ten koste van het Zuiden? Maar terwijl ik mij bezig houd met deze vragen, betrap ik mezelf erop nog maar een dropje in mijn mond te steken en dwalen mijn gedachten af naar die leuke broek die ik laatst in de etalage zag. "Nu kan het nog," schijnt mijn grijze massa te denken. En ik voel me schuldig over dat ik mij die luxe kan permiteren. Zouden meer mensen daar last van hebben?

The boys are back in town

2007-11-29T10:43:00.000-08:00

In dagen zonder politie, die zich na de onrust van afgelopen weekend had vescholen in Potosí, had er van alles kunnen gebeuren in Sucre. Maar integendeel: het bleef rustig. Zelfs tijdens de afgekondigde staking (in zes van de negen departamenten van Bolivia die om wat voor reden dan ook tegen de regering zijn) was er niets te doen op straat. Het leek wel zondag.

De Sucrenzen lijken de situatie (voorlopig) beu te zijn. En van de vrije dag van gisteren werd dan ook dankbaar gebruik gemaakt om te luieren, te feesten of huishoudelijke klusjes op te knappen. Met deelname aan de staking, gaf Sucre gehoor aan de oproep om solidair te zijn met de andere vijf departamenten. En gelukkig gebeurde er ditmaal niets.

Boliviaanse hongerstaking
Dit in tegenstelling tot de andere departamenten. Met name Santa Cruz lijkt het vuur nog wat hoger op te willen stoken. Ze riep de vijf andere departamenten dan ook op om vanaf maandag mee te doen aan een hongerstaking. Nu is een hongerstaking in Bolivia niet zoals wij dat in Nederland kennen. Hier neemt met een hongerstaking per toerbeurt: vandaag eet ik een dag niet en morgen ben jij aan de beurt. Ondertussen wordt wel de score bijgehouden: al x dagen in hongerstaking! Je kunt je afvragen in hoeverre dit een adequaat pressiemiddel is: van echt gevaar voor de gezondheid is immers geen sprake. Desalniettemin blijft men hier in het nut van de staking geloven. Het valt te verwachten dat Sucre zich aanstaande maandag bij de andere departementen zal scharen. Maar waarschijnlijk wederom in alle rust.

Groen terug op straat
Naar aanleiding van de overledenen van vorig weekend (uiteindelijk waren het er drie: twee studenten een een gelynchnte politie-agent) was Sucre de afgelopen dagen meer in de ban van de vraag wanneer en of de politie terug moest keren naar de hoofdstad. Gisteravond zijn ze echter in het donker aangekomen in Sucre. De televisie liet vandaag beelden zien van mensen aan de kant van de weg die de jongens met vlaggen en geroep warm verwelkomden in hun standplaats. Gemeend? Hier weet je het maar nooit. Misschien zijn ze -net als sommige oproerschoppers- betaald. Maar het leverde wel mooie beelden op (communicatie doet zijn werk).

Vandaag waren de groene uniformen weer voorzichtig op straat te zien. Nog niet duidelijk aanwezig en degenen die hun functies weer uitoefenden, liepen met hun walkie talkie in hun vuist geklamd. Maar tot nu toe bleven de verwachte problemen uit.

Hoe het verder af gaat lopen? Vrijdag beginnen de schoolvakanties en zullen de studenten, die nu meestal betrokken waren bij de rellen, Sucre verlaten om hun familie en vrienden in andere plaatsten op te zoeken. Naar verwachting zal dit ook de nodige rust in Sucre terug brengen. Hopelijk geldt dat ook voor de rest van het land.

Spanning in Sucre

2007-11-26T08:48:00.000-08:00

De telefoon stond nauwelijks stil afgelopen weekend. Vrienden uit Sucre die elkaar belden om te vragen of alles goed ging, waar je was. Marieke uit La Paz om te kijken hoe de situatie in Sucre was. En de Nederlandse ambassade om een eventueel vluchtplan door te spreken.

Afgelopen weekend was de spanning in Sucre om te snijden. Reden hiervoor was -naast de strijd die al maanden aan de gang is tussen de oppositie van de MAS en de regerende partij- de omstreden nieuwe grondwet. Volgens de wetgeving moet de vergadering over deze grondwet plaatsvinden in Sucre. Vanwege de al bestaande spanningen is ervoor gekozen om de vergadering, die overigens door de oppositie geboycot werd, te houden bij een militaire nederzetting, zo'n 20 minuten van Sucre.

Desalniettemin trok Sucre erop uit om aldaar te protesteren. De spanningen liepen hoog op. En alhoewel het idee was dat de protesten vreedzaam zouden verlopen, had de confrontatie minimaal 4 doden tot gevolg (het exacte aantal is nog onbekend). De woede van de bevolking richtte zich vervolgens op de politie. Voertuigen werden in brandgestoken en publieke gebouwen bestormd. Gevangenen zagen kans te ontsnappen en in belastingkantoor werd alles kort en klein geslagen, omdat men weigerde nog langer belasting te betalen aan de regerende macht.

Om niet meer onrust te creeren werden de tv zender gecencureerd. (Op deze tv zenders werd ondere andere opgeroepen om autobanden en geld om de gewonden op te lappen te doneren). Dit had als gevolg dat mensen die niet voorzien waren van een radio afgesloten waren van de publieke nieuwsgeving en aangewezen waren op de roddels in de straat.

Je zult begrijpen dat zo'n situatie je niet in de koude kleren gaat zitten. Gelukkig was ik op tijd gewaarschuwd voor de situatie en heb ik het weekend bij vrienden (met radio!) in een rustige buitenwijk van Sucre doorgebracht.

Inmiddels lijkt de rust weer teruggekeerd in Sucre. De straten zijn vies en zwart van het roet van de verbrande autobanden. Maar Sucre lijkt zich op te maken voor een grote schoonmaak. Hoewel de situatie volgens de Sucrenzen nu tot rust is gekomen en geen reden is voor paniek, blijf ik op mijn hoede.

Het nieuws lijkt niet tot Nederland schijnt te zijn doorgedrongen. Maar vanochtend vond ik toch een berichtje in de parool:

Onrust in Bolivia neemt toe

Van onze redactie buitenland

LA PAZ - In Bolivia zijn opstanden uitgebroken tegen de linkse president Evo Morales, een bondgenoot van de Venezolaan Hugo Chávez.

In de stad Sucre kwamen gisteren drie mensen om bij felle protesten tegen de pas aangenomen nieuwe grondwet. De doden zijn twee jonge betogers en een politieman, die werd gelyncht. Daarop trok de politie zich terug en hadden de betogers het rijk alleen. Ze staken twee politiebureaus in brand en bestormden de gevangenis, waarbij ongeveer honderd gevangenen konden vluchten.

De volkswoede was gewekt door het besluit van de Grondwetgevende Vergadering een nieuwe constitutie goed te keuren. Die geeft de indiaanse meerderheid meer politieke invloed en het staatshoofd uitgebreide volmachten, precies datgene wat Hugo Chávez de Venezolanen voorstelt.

De vergadering was bijeen in een zwaar bewaakt militair complex in Sucre, officieel de hoofdstad van Bolivia, 420 kilometer ten zuidoosten van La Paz, de feitelijke hoofdstad. Bij de vergadering waren alleen vertegenwoordigers aanwezig van Morales' politieke beweging MAS, alle andere partijen boycotten de zitting.

Evo Morales gaf 'criminelen' de schuld van het geweld in Sucre. Vandaag bereikt het verzet tegen Morales' grondwet een hoogtepunt in de zuidelijke provincie Santa Cruz, de rijkste van het land.

Op de 'dag van rouw' in Santa Cruz willen leiders van de oppositie vragen om 'een buitenlandse interventie' die 'Morales' dictatuur' moet verjagen. Ook in vier andere provincies hebben de besturen opgeroepen tot protesten.

Voor een visie vanuit La Paz, bezoek ook de website van Marieke: www.piekster.blogspot.com.

Voor alle duidelijkheid: Sucre lijkt nu rustig. De ambassade van Nederland monitort de situatie nauwkeurig en informeert ons wanneer de boel wel uit de hand zou lopen. Collega's en vrienden hier houden mij nauwkeurig op de hoogte van de stand van zaken. En binnen Sucre is er een netwerkje van Nederlanders (en andere buitenlanders) opgezet die elkaar informeert over het wel en wee in Sucre.

Wellicht is dat allemaal overbodig. Maar: better safe than sorry.
Ik houd jullie op de hoogte!

Sambal bij?

2007-10-26T10:08:00.001-07:00

Nederland staat niet echt bekend om haar feestdagen. Koninginnedag, dodenherdenking, bevrijdingsdag en dan nog twee Kerst-, Paas - en Pinksterdagen. Vader- en moederdag? Doe maar op zondag, dat is wel zo economisch.

Bolivianen houden wel van een feestje. Elke maand is er wel weer een vrije dag of valt er iets te vieren. Zo hebben we de dag van het kind, de dag van de taal, de dag zonder tabak, de dag van de hond (waarop je je hond meeneemt naar de kerk om te laten dopen), etc. Er zijn zoveel dagen, dat er soms zelfs besloten wordt om de dagen te combineren. Zo is 21 september niet alleen het begin van de lente, maar ook de dag van de studenten, de dag van de vriendschap en de dag van de liefde (Valentijnsdag). Wel zo makkelijk. Alles in één.

11 Oktober was de dag van de vrouw (día de la mujer). Internationaal gezien is de dag van de vrouw 8 februari. Maar Bolivia heeft ook een dag speciaal voor de Boliviaanse vrouwen uitgeroepen: 11 oktober dus. Dat moest natuurlijk gevierd worden. Er werd taart gekocht en wijn. En rozen voor de vrouwelijke werknemers. Dat de vrouwen zelf bezig waren met de organisatie van de dag, is een klein detail, maar desalniettemin niet onbelangrijk.

Omdat de stagiaire van de afdeling communicatie niet zo veel om handen had, stelde ik voor dat ze zich iets meer zou verdiepen in de achtergrond van deze dag. Waar komt het idee van een Boliviaanse vrouwendag vandaan? En hoe willen Bolivaanse vrouwen hun dag eigenlijk het liefst ingevuld zien? Na een zoektocht op internet en een onderzoekje onder de vrouwelijke collega’s, kwam ze mij de resultaten brengen. Het idee was deze te presenteren tijdens een “gezellig samenzijn”. Maar omdat de studente nog de rozen moest kopen, hield ik me bezig met het in elkaar flansen van de Powerpoint. Geen fouten in mijn Spaans? Weet je het zeker?

Ja, de studente wist het zeker. En vol goede moed presenteerde ze de uitkomsten van haar onderzoek: de geschiedenis van deze bijzondere dag én de uitslag van haar enquete. Wat bleek: Boliviaanse vrouwen wilden het liefst een vrije dag of verse bloemen op hun bureau. En thuis wilden ze het liefst dat de mannen hun kookten. WAT???

Oeps foutje! Ja met zo’n buitenlander weet je het maar nooit. In al mijn haast (en mijn nog niet perfecte Spaans) was ik een woordje vergeten: vóór. Boliviaanse vrouwen willen dat er vóór hen gekookt werd. Niet dat ze zelf gekookt werden. Maar ja, maak dat maar eens duidelijk aan een gezelschap wat schatert van het lachen.

Het erge was nog dat ik het niet eens in de gaten had. Ik dacht dat voor de mannen het idee van koken voor hun vrouw zo onwerkelijk was, dat ze daarom zo hard moesten lachen. Een dag later drong het me pas tot me door… Gelukkig kunnen de communicatiechicks er wel om lachen. En we doen er gewoon nog een schepje bovenop. Op de voorkant van de volgende interne nieuwsbrief –die ik hier heb geïntroduceerd om de interne communicatie te verbeteren- pronkt dan ook de volgende foto:

Eet smakelijk, mannen. Sambal bij?

Het weer

2007-10-19T14:31:00.000-07:00

Overwegend bewolkt, met af en toe een zonnetje. In de namiddag een bui. Vergeet je paraplu niet!

Ook wanneer het regent moet er gewassen worden.

Doet ze het of doet ze het niet?

2007-10-18T19:24:00.000-07:00

Het was even wikken en wegen. Want hoever kun je gaan met de hoge pieten binnen een organisatie? Even de dilemma's op een rijtje:

In een land waar hierarchie sterker zichtbaar aanwezig is, denk je toch wel even twee a drie keer na voordat je iets 'out of the normal' doet.
Alle directieleden hebben een overvolle agenda. Tijd verspillen is uit den boze.
De afdeling comunicatie heeft nog weinig credits om op terug te vallen ... Het is winnen of verliezen.

Maar ik nam de uitdaging aan. En het resultaat?

Directieleden en programmamanagers verzamelden zich (bijna op tijd) voor een workshop om de identiteit van Nor Sud te bepalen. Een belangrijk onderwerp, daar waren ze inmiddels van overtuigd. Maar dat de Gringa ze aan het knutselen zou zetten, daar waren ze niet op berekend. Een beetje vreemd vonden ze het wel. Maar na een paar minuten was het raak: er werd druk gekleid, geverfd, geknipt en getekend. De sfeer was ontspannen en er werd volop gelachen.

De uiteindelijke resultaten zijn de moeite waard. Niet alleen hebben mijn collega's iets om mee naar huis te nemen, maar wij hebben de benodigde informatie verkregen om de volgende stappen op communicatiegebied te nemen. De afdeling communicatie scoort!

Met het vertrek van mijn vorige collega, was het even schipperen. Maar met mijn nieuwe collega gaan we als een speer. Er ligt veel op ons bordje. Maar de sfeer is goed en we hebben er plezier in. Nu nog even meer resultaten boeken om de overwinning voorgoed te verzekeren.

Met je mond vol tanden

2007-10-10T10:20:00.000-07:00

Als antropoloog leer je dat het bestuderen van andere culturen niet alleen is om iets over “hen” te leren, maar ook om over jezelf te leren. Wie in het buitenland zit, wordt geconfronteerd met situaties die anders zijn dan dat je gewend bent. Leuk natuurlijk, want zo leer je het meest. Maar soms sta je toch even met je mond vol tanden.

Zo wilde men in Namibië van mij weten wat Nederlands nationale vogel was. Geen idee. In eerste instantie dacht ik aan de mus. Want wat is er nou hollandser dan de mus? (Dit was overigens voor de situatie met de Dominomus.) Omdat ik zo snel niet op het engelse woord voor mus kon komen, antwoordde ik echter “de duif.” Want we hebben nota bene toch ons eigen lied: alle duiven op de dam?

In Mexico vroeg mij men waar onze economie op dreef. Wat was onze belangrijkste exportproduct? Ik heb geprobeerd uit te leggen dat Nederland een kenniseconomie wil zijn. Maar dit bleek lastig te begrijpen. Vervolgens kwam ik maar met de Nederlandse tulpen en de kaas. Eerlijk gezegd had ik geen idee (had ik beter moeten opletten bij Aardrijkskunde/maatschappijleer?). Wat is ons belangrijkste exportproduct eigenlijk? Philipslampen? Gemodificeerde zaden?

Hier in Bolivia heb ik er maar Nederwiet aan toegevoegd. Misschien niet zo goed voor onze reputatie, maar het schept in ieder geval wel een band met de Bolivianen. Zij hun coca, wij onze wiet. En het werkt, want we hebben een gemeenschappelijke deler: drugs die getolereerd, maar door velen bekritiseerd wordt.

In Bolivia is echter de belangrijkste vraag: hoe hoog ligt Utrecht? In Bolivia zijn de hoogteverschillen tussen de verschillende plaatsen enorm: van 90 meter tot maar liefst 6.542. En dat verschil merk je! (hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid, vermoeidheid etc.). Hoe zit dat in Nederland?

Dat Nederland voor een groot deel onder de zeespiegel ligt, heb ik inmiddels duidelijk weten te maken. Maar dat is niet voldoende. Cijfers wil met weten. Wat is het hoogste en laagste punt? En hoe zit dat dan toch met Utrecht. Geen idee! Dat moet ik binnenkort maar eens gaan opzoeken.

Een ander punt waar de iets meer wereldgeorienteerde Boliviaan zich over verbaasd is onze leeuw. Wat is er nou zou Nederlands aan de leeuw? Jullie hebben toch helemaal geen leeuwen? Dat de vorm van Nederland in de verte een beetje lijkt om een leeuw gaat er hier niet in. Dat is zoeken naar excuses. Voor hen is er geen verklaring voor: De Nederlandse leeuw van ons wapen heeft eigenlijk geen bestaansrecht. Misschien dat we hem kunnen vervangen door de Dominomus?

Sucre op de spits

2007-08-23T07:40:00.000-07:00

Sucre stinkt. De straten van de stad die normaal gesproken bekend staat om haar mooie witte koloniale gebouwen zien nu zwart van het roet. Kinderen spelen met de nasmeulende proppen textiel van de fakkels. Op de kruispunten branden vuurtjes van autobanden en afval.

Sucre is boos. Vorige week zou in het Congres het issue over de hoofdstad van Bolivia besproken moeten worden. Normaal gesproken zijn tweederde van de stemmen nodig om te besluiten of de regering hier verder over moet praten. De leidende regeringpartij behaalde nauwelijks meer dan vijftig procent, maar besloot om de zaak van de agenda te schrappen.

Bloqueos? Ga toch fietsen
Sucre pikt dit niet. Volgens de Sucrenzen is dit in strijd met de grondwet en de democratie. Wederom ging Sucre massaal de straat op. Vorige week, toen ik deze foto’s maakte, leek het allemaal nog rustig. De meeste kantoren waren dicht omdat de straten waren afgezet (bloqueos) en om mensen de gelegenheid te geven om te marcheren. Maar omdat het mooie weer was, was het voor veel Sucrenzen eerder een vrije dag. Mensen haalden hun fietsen van stal. En het park voor het regeringsgebouw was eerder een plek om rustig met je vrienden te chillen dan om te protesteren. Slechts een enkeling nam de spandoek op.

Een week later is de sfeer in Sucre grimmiger geworden. De oppositie van de MAS maakt gebruik van de onvrede en schaart zich massaal achter Sucre. Onder invloed van de druk heeft Sucre nu besloten dat zij niet alleen de volledige hoofdstad wil worden, maar dat haar departement autonoom wil worden.

Typisch Latijns-Amerika?
Het gedoe is Sucre is koren op de molen van de oppositiepartijen. De oppositie -die zich voornamelijk concentreert rondom de oostelijke departementen waar grote voorraden gas zich in de grond bevinden- staan meer dan ooit lijnrecht tegenover de meer arme hooglandgeorienteerde MAS van Evo Morales. Belangrijk hierbij is de nieuwe grondwet, die Evo Morales wil invoeren. De oppositie is bang dat Evo met zijn etnisch-culturele inslag landhervormingen verder wil gaan invoeren, waardoor belangrijke gebieden in het oosten van Bolivia niet langer in handen zullen vallen van de traditionele rijke landeigenaren.

Het conflict wordt flink op de spits gedreven. Tweehonderd mensen zijn inmiddels in hongerstaking gegaan. Evo heeft de ponchos rojos (een troependienst die een “licence to kill” hebben) over laten komen uit La Paz. Overal hangen weer spandoeken (dit maal met de slogan “Ni un paso atras” oftewel geen enkele stap terug), worden leuzen op straat geschreeuwd en wordt er flink met traangas gespoten (hiermee in aanraking komen is een unieke ervaring!).
Toch als je er als buitenlander naar vraagt wat er gaat gebeuren, blijft men laconiek. “Ach, dit is de zoveelste.” Zoals een Latino betaamd moet het vuur flink opgestookt worden, maar daarna blijkt het allemaal best mee te vallen.

Sucre blijft er rustig onder. Wie over straat loopt, ziet het zwart van het roet, maar ook de lachende politie agenten die zich bijeen hebben geschaard zijn om het toch een beetje gezellig te hebben. Sucre schijnt zich niet druk te maken. Dan doe ik dat ook maar niet.

Sucre en La Paz gaan de strijd aan

2007-07-31T15:33:00.000-07:00

25 juli 2007. Het is weer zo ver. De Sucrenzen gaan de straat weer op. Ditmaal geen studenten of mijnwerkers. Maar -zoals het lijkt- gewone inwoners van Sucre. Het thema van de optocht van deze week -of weken- is : "Sucre, capital plena".

Een aantal politici hebben bedacht dat het eigenlijk toch te gek voor woorden is dat Sucre officieel de hoofdstad is, maar het merendeel van de overheid zich in La Paz bevindt (een soort Amsterdam-Den Haag constructie). Volgens hen zou Sucre een volwaardige hoofdstad moeten zijn en dus ook de gehele regering zich moeten settelen in de officiele hoofdstad. Als argumenten dragen zij verder aan Sucre tot 1899 ook echt de hoofdstad was, maar dat vanwege de burgeroorlog "Guerra Federal" is besloten de overheid te verplaatsten naar La Paz. Nu er echter geen reden meer is waarom de overheid zich in La Paz zou blijven vestigen, wordt ervoor gepleit om de overheid terug naar Sucre te halen. Dit in de hoop dat dit welvaart met zich meebrengt.

Het feit dat het verplaatsen van de overheid ook heibel opleverd (denk alleen al aan de tig-duizenden mensen die gelieerd zijn aan de overheid en zouden moeten verhuizen naar het kleine Sucre, die daar niet op berust is), wordt voor het gemak achterwege gelaten.

Evo heeft zich inmiddels over de zaak uit gesproken. "La sede no se mueve". (De zetel verplaatst zich niet). Naar horen zeggen heeft hij zich eerst goed laten informeren waar hij meer zetels kan behalen: in La Paz of in Sucre. Oppositieleiders grijpen hun kans aan. Wil Evo dat La Paz het hoofdkwartier van de overheid blijft? Prima, dan sturen wij onze mensen (uit bijvoorbeeld Santa Cruz en Potosí) naar Sucre om te demonstreren.

De straten van Sucre lopen vol met mensen. Leuzen als "La sede sí se meuve" (De zetel verplaatst echt wel) en Sucre, capital plena carajo (+/- Sucre, volwaardige hoofdstad verdomme) gallen door de straten. Het staat zwart van de mensen. Heel Sucre lijkt uit te zijn getrokken om te vechten voor hun hoofdstad. Muren worden beplakt met leuzen, belangrijke gebouwen van spandoeken voorzien, mensen dragen T-shirts met hun favoriete spreuk en het vuurwerk en dynamiet klinkt weer vrolijk rond.

Als je niet beter zou weten, zou je bijna denken dat Sucre echt uit is -koste wat het kost- op het bemachtigen van de positie van volwaardige hoofdstad. Maar wie zijn oor te luister legt, hoort dat de T-shirts, stickers en spandoeken die dag ervoor gratis zijn uitgedeeld. En dat mensen via hun werk (je wordt nadrukkelijk verzocht deel te nemen aan de optocht), je school (anders haal je dit vak niet) en dergelijke gedwongen om mee te doen. Wie van mening is dat de regering eigenlijk maar beter in La Paz kan blijven, wordt met scheve ogen aangekeken. Ben je Sucrense of niet?

In hoeverre mensen nu echt willen dat de regering zich verplaatst, blijft een raadsel. Maar feit is dat de Sucrenzen zich weer even hebben kunnen uitleven. Eens kijken wat het thema van volgende week wordt. Ik houd jullie op de hoogte.

Tussendoortje

2007-07-04T18:57:00.000-07:00

Ruim twee maanden Bolivia zit erop. Langzamerhand begin ik steeds meer mijn draai hier te vinden. Sucre voelt nog niet als "thuis", maar mijn leventje hier begint wel steeds meer op die van Nederland te lijken. Ik "ren" (nou ja, dat doen ze hier niet) van hot naar her. Op mijn werk maak ik overuren (foei!) en mijn sociale leven hier staat zeker niet op een laag pitje. Ester´s back!

De keerzijde is echter ook dat ik wel eens vergeet mijn e-mails te beantwoorden (niks persoonlijks) en dat mijn weblog niet altijd helemaal up to date is (oeps!). Maar bedenk dan maar dat ik in die tijd allemaal rare dingen hier in Bolivia aan het mee maken ben, waarover ik dan later weer in geuren en kleuren kan vertellen!

Het leven hier in Bolivia is geen enkele dag saai. Om jullie even een idee te geven, wist je dat ....

- je hier kunstgebitten gewoon op de hoek van de straat kunt kopen?

- karaoke hier erg populair is?

- Bolivianen het raar vinden als je de mouwen van een trui afknipt en draagt als beenwarmers?

- als auto's hier toeteren, dat niet is omdat ze jou leuk vinden (en ik maar denken: Oh nee, heb je weer zo´n Latino), maar omdat ze willen weten of er verkeer van de andere kant komt?

- je op het platteland ´s avonds haarscherp je eigen schaduw kunt zien? (Maanlicht!)

- als je geen aardappelen lust, je hier een probleem hebt?

- de vrouwen hier geen ondergoed dragen of zoals de opa van een vriendin zou zeggen: je kunt Jeruzalem zien liggen (proefondervindelijk geconstateerd tijdens een workshop. Leuk die Bolivaanse rokjes. Maar waar moet je dan in zo´n geval kijken?)

- cumbia helemaal niet zo moeilijk is als je een paar glazen op hebt?

- hier BH´s kunt kopen voor 5 eurocent?

- in Sucre minstenst 3 keer per week wordt geprotesteerd middels een protestmars? Aan special effects wordt ook gedacht: Dynamiet!

- de lokale krant hier minder nieuwsfeiten verslaat dan de Dockumer Courant?

- het onbeleefd is om meteen te beginnen met vragen wat je wil, maar je eerst uitgebreid goedendag moet zeggen (ook al heb je die persoon al drie keer gezien die dag)

- je hier best van de straat kunt eten?

- zelfs ik last kan hebben van een jojo-effect? (eerst twee kilo aangekomen, nu nog dunner dan voorheen, maar no worries, word nu vetgemest door schoonmaakster op kantoor)

- je hier voor het nemen van je pasfoto eerst uitgebreid hoort op te maken en ze daarna nog 3 uur nodig hebben om je foto te retoucheren? Altijd leuk om te zien of je jezelf nog herkent!

- ik mijn Visa heb? (via via gaat dat lekker snel!)

Binnenkort weer meer! Houd deze pagina in de gaten!

Wat is dat? Een levende pop?

2007-06-25T13:37:00.000-07:00

Teofila woont samen met haar man en drie kinderen in een klein huisje op het platteland van Poroma. Tot voor kort kon ze nauwelijks rondkomen. Samen met haar man bewerkte ze het land wat ze had en hoedde ze de geiten. Veel had ze niet, maar wat ze had was net voldoende om haar gezin te voeden.

Nu laat Teofila vol trots haar tuin zien. De guayabo bomen dragen vrucht, de boontjes komen op en de kool is klaar om geplukt te worden. De mais heeft ze net geoogst. En om haar dankbaarheid te tonen komt Teofila met een grote schaal vol gekookte mais en eieren aanzetten; een luxe die maar weinig mensen vroeger op het platteland zich konden permitteren. Het bezit van eieren is voor de campesinos hier bijna als kaviaar voor ons.

Links: arme campesinos wonen in een huis gemaakt van takken en bladeren.

Als ze zich iets meer kunnen veroorloven bouwen ze een huis van leem, zoals het huis van Teofila (rechts).

Kapotte zolen

Samen met twee collega’s en een vertegenwoordiger van een zusterorganisatie zijn we bij Teofila op bezoek om het werk van NOR SUD te bekijken. Voor mij is dit mijn derde reis naar het platteland. Iedere keer sta ik weer versteld van de armoede hier. E-mail, telefoon, elektriciteit en water is er vaak niet. Om de mensen te bereiken moeten we eerst uren door de bergen rijden. De wegen zijn stoffig en vol stenen. Zo nu en dan steken we rivieren over in de auto. Indien we niet kunnen zien waar het het ondiepst is, stapt een van ons uit om per voet de route te verkennen. Tijdens dit winterseizoen is het nog wel te doen. Maar wanneer het gaat regenen zullen we soms de projecten niet kunnen bereiken vanwege het hoge water en de gevaarlijke stroming.

Vlak voor het oversteken van de rivier zit onze auto vast. Door het reorganiseren van stenen zorgen we ervoor dat de auto weer grip krijgt en zich los kan wrikken.

Na enkele uren reizen per auto volgt soms nog een wandeling door de bergen per voet. Om het huis van Teofila te bereiken moeten we bijvoorbeeld nog twee uur lopen (in de volle zon). De zolen van mijn schoenen zijn inmiddels versleten, zo ruw zijn de paden hier. Om ervoor te zorgen dat je een beetje alert en fit blijft, stoppen de mensen hier hun mond vol met cocabladeren. Een echt drug is het niet. Coca werkt eigenlijk net als cafeïne of theïne, het houdt je alert. Afgelopen vrijdag, na mijn bezoek aan Teofila probeer ik het ook maar eens. Maar coca is geloof ik niets voor mij: de smaak is mij veel te sterk.

Voor Teofila heeft het met hulp van NOR SUD aangelegde watersysteem (water afkomstig uit een hoger gelegen waterbron honderden meters verderop wordt door middel van smalle pijpleiding naar een opslagtankje grenzend aan haar akker getransporteerd) een groot verschil gemaakt. Ze kan bijvoorbeeld nu twee keer per jaar maïs oogsten en in haar tuin verbouwd ze nu diverse groenten. Haar opbrengst is zelfs zo groot dat ze meer dan genoeg heeft voor haar gezin alleen. De rest verkoopt ze aan haar buren of –indien ze erg arm zijn- geeft ze ze cadeau.

Onder begeleiding van een medewerker van NOR SUD heeft haar man en enkele buurmannen, die ook meeprofiteren van het water, het watersysteem aangelegd. Tijdens de aanleg zijn ze geschoold in het onderhoud van het systeem, zodat ze zelf eventuele mankementen later kunnen verhelpen. Daarnaast leren zowel Teofila als haar echtgenoot door middel van workshops hoe ze het beste groentes kunnen verbouwen. De vrouwen worden onderwezen hoe ze hun voedingspatroon kunnen verbeteren (door meer groeten, fruit etc. te eten) en met de mannen samen wordt aandacht besteed aan gendergelijkheid.

He oma, zou die gringa ook geit lusten?

Geloof het of niet: Ester wordt genderfreak!
Na ons bezoek aan Teofila bezoeken we twee van workshops die speciaal gericht zijn op vrouwen. Het verschil is immens. Tijdens de eerste bijeenkomst durven vrouwen nauwelijks hun mond open te trekken. De vrouwen durven amper naar de facilitator te kijken en houden zich voornamelijk bezig met het zoet houden van hun kinderen. Bij de tweede bijeenkomst gaat het er duidelijk anders aan toe. De vrouwen presenteren vol trots hun voorzitter en vice-voorzitter en lezen de notulen van de vorige vergadering voor. We worden over van alles en nog wat ondervraagd en de vrouwen geven duidelijk te kennen waar volgens hen nog verbetering mogelijk is. Ik – het meisje wat altijd niets moest hebben van gender- begin nu een grote voorstander van dit begrip te worden. Wat een verschil! Lang leve gender!

Aapje kijken
Op de terugweg besluit de chauffeur van mijn auto een horde lokale kinderen mee te nemen met de auto. We rijden in een soort pick-up en de kinderen vinden het prachtig om een stukje mee te mogen rijden. Ik zit binnen in de auto te kletsen met de chauffeur en een medewerker van NOR SUD. Wanneer ik achteruit kijk, zie ik dat alle kinderen me met grote ogen aan zitten te kijken. Ik vermoed dat ze nog niet zoveel Westerlingen hebben gezien. Maar om zeker te zijn, vraag ik het aan chauffeur: waarom kijken ze zo naar me? Dan antwoord hij met een grote glimlach: Vind je het gek? Voor hen ben je net een grote, levende pop! Dit is de kans van hun leven om zo’n pop van dichtbij te bekijken!

Kijk, haar ogen kunnen ook nog open en dicht!

Taart in je neus!

2007-05-19T12:27:00.000-07:00

Wanneer houden ze nou eens op? Het lijkt wel een eeuwigheid te duren! Mijn collega's staan uit volle borst voor mij te zingen. 's ochtends leek het nog zo'n goed idee. Je koopt twee taarten -in de meest fluoriserende kleuren- een aantal flessen wijn, wat broodjes... en je hebt je verjaardagsfeest op je werk. Meteen een goede manier om je collega's beter te leren kennen.

Maar toen ik samen met Isabelle, het dienstmeisje van Nor Sud naar de markt ging om inkopen te doen, sloegen de twijfels toe. Isabelle kan net rond komen van haar salaris en ik zit met mijn geld even flink uit te pakken. Zou ik me niet iets bescheidener moeten opstellen? Misschien leren mijn collega's mij zo wel op een verkeerde manier kennen...

Het zingen is afgelopen. En ik moet de kaarsjes uitblazen. Hadden ze me niet even kunnen vertellen dat dit "speciale kaarsen" waren? Het kost me minimaal 10 keer voordat ik ze allemaal heb uitgeblazen. Want in Bolivia kennen ze ook kaarsen die weer automatisch aangaan. Het ijs is in ieder geval gebroken. En wanneer ik daarna met vol enthousiasme met mijn gezicht in de taart wordt geduwd, ben ik officieel volgens Boliviaanse gewoontes ingeburgerd in het verjaardagsgebeuren.

En het heeft gewerkt. Sinds ik Boliviaanse taart in mijn neus heb gehad, weet iedereen in het kantoor wie ik ben en word ik met veel enthousiasme in het kantoor begroet. De naam Ester staat nu in hun geheugen gegrift. Helaas kan ik dat van hun namen nog niet allemaal zeggen. Laat ik in mijn functie maar snel beginnen met het aanleggen van een smoelenboek!

1 mei: Dag van de Alcohol ... eh Arbeid

2007-05-07T18:19:00.000-07:00

Vol enthousiasme presenteert de directeur van Fundacion Nor Sud het nieuwe jaarverslag. Het afgelopen jaar heeft de organisatie veel bereikt. Niet alleen om projectgebied, maar ook intern rondom de communicatie. Nog nooit eerder kende organisatie zo´n mooi rapport en met veel plezier doorloopt hij dan ook het gehele pdf-document. Dat alle medewerkers in hun eigen tempo ondertussen het verslag door zitten te nemen of alvast een pilsje drinken, schijnt hem niet te deren. Hij is trots op zijn organisatie en vrolijk babbelt hij verder.

1 Mei is de dag van de arbeid en alle medewerkers van Nor Sud - een stuk of 70 - hebben zich in het kantoor in Sucre verzameld. Het komt niet vaak voor dat alle medewerkers op dezelfde dag bij elkaar zijn en vanwege de groei die de organisatie heeft doorgemaakt zijn veel gezichten onbekend. Om dit probleem op te lossen krijgt iedereen een half a-4tje opgeplakt. Of je even je naam daarop wilt schrijven. Daarna volgt een voorstelrondje, waarbij iedereen gaat staan. Naam, functie en Civiele Status graag. Want of je getrouwd of vrijgezel bent, is hier van groot belang. En ja hoor, wanneer ik aan de beurt ben, barst het gejoel los. Dat Latino´s een reputatie hebben op het gebied van vrouwenversieren was me bekend, maar van sommige voorstellen sta je hier soms echt met je oren te klapperen!

Niet lang daarna vloeit het bier rijkelijk. Zowel in de keelsgaten van de mensen als op de grond, want iedere eerste ´slok´ van een nieuw glas wordt geofferd aan moeder aarde " Pachamama". Er wordt gelachen, gegeten en gedanst. En met wat hulp van buitenaf (lees mij) beginnen mensen ook elkaars ruggen met ´naambordjes´ te voorzien, tot grote hilariteit van de omstanders.

Een paar uur later bereikt het feest zijn hoogtepunt. Een man staart vol onbegrip al een kwartier naar zijn broek. Hij heeft zijn bord met eten op zijn schoot laten vallen, maar weet niet meer hoe dat komt of wat hij eraan moet doen. Iets verderop zit een man die de bierfusten moet bewaken vol overgave zijn maaginhoud te legen in een van zijn beschermengelen. Mensen glijden uit op de dansvloer en sommige werknemers dansen wel erg intiem. Toch is de sfeer gelaten. Het is immers feest. Vandaag mag iedereen uit z´n dak gaan. Morgen is er een nieuwe dag. De vraag die dan het meest gesteld wordt? En hoe is het met jouw hoofd??